Louis Jannes

Eens was Middelkerke een echte “notendop”.
Kort na de Tweede Wereldoorlog was het in de winter een klein kustdorpje met veel kenmerken van de omliggende polderdorpen. In de zomer veranderde Middelkerke gedurende een drietal maand in een bezig kuststadje.

Alle Middelkerkenaren veranderden dan van rustige dorpsbewoners in bedrijvige handelaren, verhuurders, dienstverleners; ze veranderden zelfs van uitzicht: de bruine en grijze schorten werden afgelegd en een eerder frivole zomerkledij werd gedragen, zoals de vele “vrimden’ zoals de toeristen werden genoemd die ook droegen.

Dokter Jannes arriveert in Middelkerke

Ook de mentaliteit veranderde van winter tot zomer. Buiten de drukke zomervakantieperiode werd men in Middelkerke weer dorpeling. Iedereen kende iedereen en alles wat gebeurde, werd met argusogen bekeken en van commentaar voorzien. Toen dokter Jannes zich in 1945 in Middelkerke vestigde, was hij het voorwerp van vele gesprekken: “Wie was die nieuwe dokter? Hoe komt hij hier wonen” “ Wie is hij eigenlijk, hoe dit en waarom dat?”

Wij vernamen snel dat dokter Louis Jannes feitelijk, zoals we het in onze kuststreek zo mooi uitdrukken, een half-aangespoelde Middelkerkenaar was. Hij was inderdaad gehuwd met een jonge vrouw uit Middelkerke, Madeleine Duhein. Madeleine was de dochter van Jozef Duhein, die samen met zijn echtgenote eerst een poelierwinkel in de Kerkstraat had gehouden, die later werd omgevormd tot een groente en fruitwinkel.

Deze werd later uitgebaat door haar broer August Duhein en daarna door haar neef Gilbert Duhein. De familie ‘Dewing’ zoals het door iedereen werd uitgesproken, was dus vergroeid met Middelkerke.

Toen dokter Stroobandt in 1945 zijn praktijk als geneesheer in Middelkerke stopte, nam dokter Jannes zijn praktijk over. Hij vestigde zich in het huis van zijn voorganger in de de Smet de Naeyerstraat 7 te Middelkerke. Wat later ging hij wonen in het door iedereen goed gekende huis de ‘Splendid’ op de hoek van de Leopoldlaan en de Parijsstraat. Dit huis behoorde toen toe aan de zuster van Madeleine, Marguerite. Nog later zou hij verhuizen naar zijn definitieve woning, het onlangs afgebroken huis de ‘Beau Rivage’ in de Leopoldlaan 49 .

Dit huis had hij gekocht van een bekende figuur uit Middelkerke: Juffrouw Marguerite Vos, ‘Mammesel Vos’, die zoals zoveel andere Middelkerkenaren dokter Jannes op de handen droeg. Het gezin had twee kinderen: een zoon Constantin door iedereen ‘Stijn’ genoemd, wat ook de naam was die zijn ouders hem wilden geven, maar wat onmogelijk was in die tijd omdat de namen moesten beantwoorden aan de officiële heiligennamen, en een dochter Godelieve, door iedereen eerst Lievetje en later Livi genoemd. De zoon Stijn werd, zoals zijn vader, geneesheer, specialiseerde zich in de psychiatrie en is professor aan de Universiteit van Gent. Hij is gehuwd met Kathy Van Hee, dochter van de bekende huisarts uit Veurne. Livi huwde met Freddy Quagebeur, die als apotheker gevestigd is in O o s t e n d e .

Afkomst Louis Jannes

Dokter Louis Jannes was afkomstig van Stokkel. Zijn vader , Achilles Jannes was er schoolhoofd. Hij was de voorlaatste van vijf kinderen. Stokkel was in die jaren een klein Brabants dorpje in de schaduw van het grote Brussel. Het behoorde later tot de grotere gemeente Sint- Pieters-Woluwe en is nu  volledig ‘opgeslorpt’ door het grote Brussel. Louis studeerde geneeskunde aan de Rijksuniversiteit te Gent. Daarna ging hij zich specialiseren aan de  universiteiten van Marburg en van Wenen, waar hij zich bij enkele beroemde professoren van die tijd bekwaamde in longziekten en lever- en darmziekten. In Gent was hij een zeer actieve student, zat in allerlei besturen en knoopte er vriendschap aan met dokter Jozef Van Dystadt die de kustregio goed kende en later als kinderarts werkte in het Heilig-Hart-Ziekenhuis te Oostende. In Gent leerde Louis Madeleine Duhein kennen die daar voor vertaler tolk-studeerde in de toen zeer bekende ‘English School’.

Van ‘aangespoelde’ tot Middelkerkenaar

Toen hij zich vestigde in Middelkerke, kende hij dus reeds heel wat mensen in de streek en de integratie verliep heel vlot. Hij smeedde hechte  vriendschapsbanden met dokter Camiel Depuydt, de alombekende chirurg in Oostende, niet het minst bekend om zijn vele kinderen en zijn mooi en statig huis waarop een ooievaar prijkte, in de Elisabethlaan te Oostende. Een zeer nauwe vriendschap verbond hem ook met dokter Jozef Merlevede, specialist in
de inwendige ziekten en later buitengewoon docent aan de universiteit te Gent. Beiden waren onder de indruk van de grondige kennis en de grote vaardigheid van dokter Louis Jannes en vele malen werden de problemen waarmee zij te kampen hadden in een soort van intervisie ‘avant la lettre’ ten huize van een van hen besproken. Dokter Depuydt en dokter Merlevede waren evenals dokter Lagae, radioloog – een andere zeer goede vriend van hem- verbonden aan de Heilig-Hart-Kliniek te Oostende, waar dokter Jannes zich ook goed thuis voelde en geregeld zijn patiënten voor ingrepen of onderzoeken naar toe voerde. Dokter Jannes was ook een graaggeziene arts in de Moederhuizen Heilige Elisabeth, en Heilige Monica (in de Zwaluwstraat) te Oostende en Moeders Moederschap in Nieuwpoort (nu Ten Anker).

Het duurde niet lang of dokter Jannes ontpopte zich tot een echte Middelkerkenaar. Hij leerde West-Vlaams, bleef het altijd wat moeilijk hebben met de  verbuigingen “jaak, jaam , jaaj, jaans” en zei dan maar gemakshalve “jaat”. Hij werd de “huis”arts in de volste betekenis van het woord van zeer veel gezinnen van Nieuwpoort tot Oostende, en werd vermaard in de streek. Ik denk te mogen schrijven dat dokter Jannes Middelkerke door en door kende tot de verst gelegen huisjes toe. En iedereen kende hem als een mens met een uiterste fijngevoeligheid die hem in staat stelde te luisteren naar zijn zieke patiënten, maar ook naar hun familie. Hij was iemand die aandacht schonk aan iedereen en bij wie iedereen zich veilig en begrepen voelde.

Levensgenieter

Maar dokter Jannes was ook een man die graag leefde. Hij interesseerde zich voor alles wat er in de wereld gebeurde, hield heel veel van schilderkunst, van klassieke en van populaire muziek, waarvan hij heel wat ‘platen’ had, en was een vurig liefhebber van operettes.

In de hele streek was dokter Jannes bekend voor zijn grote passie voor wagens. Hij hield van de nieuw uitgekomen modellen en verving geregeld zijn  wagens. Voor zover ik mij herinner, was het die zo mooie groene Chevrolet met nummerplaat 507402 waarmee we dokter Jannes leerden kennen …… en hij werd onze vertrouwde geneesheer. Later zou hij zich naast zijn Oldsmobile, een kleine mooie opendakwagen gunnen, een Opel met nummerplaat 11627, omdat dit in de zomer zoveel aangenamer rijden was.

Intrek bij Yvonne en Germaine Debouck

De gevierde, alom gerespecteerde en zeer graag geziene dokter Louis Jannes bleef niet van ernstige tegenslag gespaard. Zijn echtgenote Madeleine werd kort na de geboorte van Livi ernstig ziek, moest opgenomen worden en kon nooit meer naar het huisgezin terugkeren. Zij stierf in 1993 in het rusthuis Ten Anker in Nieuwpoort, in het gebouw dat haar man zo goed kende als moederhuis en dat later omgebouwd werd tot rusthuis. Dokter Jannes en zijn kinderen werden gelukkig opgevangen door een bijzondere vrouw Yvonne Debouck en haar al even bijzondere zuster Germaine.

Yvonne en Germaine waren afkomstig van een Middelkerkse familie die in de oude dorpskern woonde dicht bij de “dronkepit”. Mevrouw Yvonne Debouck zou, vanuit haar warme persoonlijkheid, al haar genegenheid en toewijding aan het gezin geven. Toen dokter Jannes stierf, werd zij ernstig ziek en de kwaliteit vanhaar leven werd ernstig aangetast door zeer zware reumacrisissen. Yvonne stierf op 31 december 1960. Haar zuster Germaine sprong kort na haar zuster in voor de organisatie van de vele consultaties, telefoons, de drukke huispraktijk die meestal duurde tot laat in de avond en de coördinatie van de vele huisbezoeken en talrijke nachtelijke oproepen, in een tijd waar van spoedopname nog geen sprake was. Deze innemende vrouw werd de manager van de uiterst drukke praktijk van dokter Jannes.

Zij ving met haar zonnig karakter, haar ontvankelijkheid, haar natuurlijke vriendelijkheid, haar openhartigheid en haar bezorgdheid de talrijke patiënten en hun familie, maar ook dokter Jannes zelf en zijn kinderen op. Yvonne en Germaine stonden er borg voor dat alles op wieltjes liep in het gezin Jannes, maar gaven ze ook hun warmte en genegenheid. Mevrouw Germaine De Boeck huwde met de heer Roger Demeulenaere en hielp later in de praktijk van de beste vriend van dokter Jannes, de kinderarts Van Dystadt.

Jannes als Middelkerks dokter

Soms kon dokter Jannes zo overstelpt zijn met werk en kon hij zo vermoeid zijn dat hij een beroep deed op de heer Robert Landuyt om hem met zijn eigen wagen naar patiënten te voeren.

Dokter Jannes was zeer gewaardeerd als arts in Middelkerke en omstreken, maar hij was ook zeer geliefd. Hij was opgewekt, steeds tot hulp bereid en bijzonder gul. “Zijn rechterhand wist nooit wat zijn linkerhand gaf”. In een tijd dat van ziekteverzekering nauwelijks sprake was werkte hij dikwijls ‘voor niets’. Iedereen in nood mocht komen aankloppen, tot de sportverenigingen toe. Na de overstroming in Oostende schonk hij onmiddellijk potten, pannen en een koffiekan voor de oudjes die door watersnood getroffen waren. Hoe aangeslagen was hij niet bij het heengaan van zijn ongeneeslijke patiënten. Hij heeft
zeer erg afgezien toen niets meer kon baten voor het zoontje Eric van Apotheker en mevrouw Remi Gesquière. Hij kwam opgelucht en vredig terug na de verplichte landing van een Amerikaans vliegtuig dat gestrand was tussen Raversijde en Mariakerke: de inzittenden waren erg geschokt maar ongedeerd! In allerhaast werd dokter Jannes opgeroepen toen meisjes van een ‘colonie’ met vakantie naar zee waren gekomen en te dicht bij een golfbreker hadden gespeeld. Enkelen werden meegesleurd door een woeste golfslag en de ongenadige stroming; uren werd gewerkt aan reanimatie, tevergeefs. Wij hebben hem opgevangen, verslagen en triest. Groot was zijn vreugde bij een andere verdrinking, toen de kleine Christiane Luyckx zonder teken van leven werd gevonden in een waterkuip en hij haar weer tot leven kon brengen. Vele mensen vertellen nog anekdotes over wat hij zei of hoe hij reageerde; zo zei
hij tijdens de bevalling aan de moeder “kindjes baren is geen kindjes kopen!”

Auto-ongeval en geboorte

Op 12 november 1953 start een dag zoals zoveel andere. De telefoon rinkelt onophoudelijk. Dokter Jannes start met enkele huisbezoeken en weet dat hij dan een bevalling moet uitvoeren. In die tijd bestond geen ambulancedienst. De dokter haalde de vrouw bij haar thuis op en voerde haar dan persoonlijk in zijn eigen wagen naar het moederhuis. Dokter Jannes reed met zijn kleine Opel 911627 naar mevrouw Helena Vandekerchove-Melis en pikte haar op om naar het Sint-Elisabeth moederhuis te Oostende te rijden. Om 10.20 uur ter hoogte van de Klaprozenlaan bij het binnenrijden van Oostende rijdt dokter Jannes van achter in op een vrachtwagen die naar links zwenkt. De zijkant en het dak worden ter hoogte van dokter Jannes volledig opengereten. Hijzelf wordt zwaar getroffen in de borststreek. Dokter Jannes wordt onmiddellijk naar het Heilig-Hart-Ziekenhuis overgebracht en mevrouw Vandekerchove naar het Sint-Elisabeth moederhuis.

Mevrouw Vandekerchove is gewond aan het hoofd, maar brengt in normale omstandigheden een gezonde zoon ter wereld ( Zij woont nu in de Ril in Middelkerke en wordt verzorgd door haar zuster).

Dokter Jannes is echter zwaar gewond. Hij loopt ernstige verwondingen op aan de longen en heeft een schedelbreuk. De bezorgde collega’s stellen alles in het werk om hem te redden. Germaine Debouck wordt verwittigd en komt toegesneld. Dokter Van Dystadt brengt haar bij dokter Jannes die haar amper kan zeggen hoe bezorgd hij is voor zijn kinderen. Op 12 november 1953 om 13.10 uur sterft dokter Jannes aan de gevolgen van het ongeval. Hij was 36 jaar oud.

Als een lopend vuurtje verspreidt het verschrikkelijke en droevige nieuws zich over de hele regio. Mensen komen op straat, iedereen treurt en vraagt zich af “waarom?”, iedereen denkt “hoe hard voor zijn gezin, zijn familie, zijn vrienden” en velen denken ook “wat nu met ons, wie kan die man voor ons vervangen?”.

Het gemeentebestuur van Middelkerke, dat de populariteit van dokter Jannes en de diepe rouw van de bevolking zeer goed kent, beslist dat het stoffelijk overschot op 16 november 1953 opgebaard wordt in de hal van het Gemeentehuis van Middelkerke . Deze buitengewone eerbetuiging was niemand voor hem te beurt gevallen. Honderden brachten een laatste hulde in de overbebloemde hal van het Gemeentehuis. Daarna werd de begrafenisplechtigheid gehouden in de parochiekerk van Middelkerke. De niet zo kleine kerk was snel overvol en een grote massa moest buiten blijven staan. Een mooi doodsprentje
met de foto van dokter Jannes werd aan iedereen geschonken en nu nog staat dit aandenken bij vele gezinnen uitgestald. De tocht van dokter Jannes naar zijn laatste rustplaats was indrukwekkend. De stille, bedroefde menigte die op die sombere dag de lijkstoet te voet begeleidde, de vele bloemen en kransen, de schoolkinderen, die massa mensen die hun dankbaarheid, meevoelen en vooral hun eigen verdriet wilden tonen. De heer Lucien Van Langendonck maakte een film van het gebeuren en in de kranten “De Zeewacht”, “Het Nieuwsblad van de Kust”, “Het Kustblad”, en “Le Courrier du Littoral” verschenen berichten en hommages.

Dokter Louis Jannes rust samen met zijn vrouw op het perk nummer 44 op het kerkhof van Middelkerke.

Epiloog

Vele inwoners van Groot-Middelkerke vroegen toen ik hen om inlichtingen vroeg, waarom na zovele jaren pas iets over dokter Jannes geschreven werd,  waarom was dit niet vroeger gebeurd… Mijn wens met dit artikel is om dokter Jannes weer in herinnering te brengen en getuigenis te geven van zijn uitstraling, van zijn levensfilosofie die voor vele mensen een lichtbaken is geweest. Hij was een uitzonderlijk man, openhartig en uiterst geïnteresseerd in alles wat de zieke mens meemaakte en de beproevingen die hij doorstond. Hij was evenzeer een warme en betrokken man die meeleefde met de grote  gebeurtenissen zoals geboorten en huwelijken en met de dagelijkse vreugden en verdrieten van “zijn” patiënten. Hij had niet alleen oog voor de ziekten, voor de genezing maar ook voor de mens en met zijn hulp en bemoediging wenste hij hem of haar evenzeer in zijn oorspronkelijke mogelijkheden en waarde te herstellen. Hij deelde mee met zijn patiënten vanuit zijn aangeboren menslievendheid, hij “stond” ze bij, letterlijk en figuurlijk, en daarin was hij standvastig  en kwistig.

De erkentelijkheid, de dankbaarheid, de genegenheid zijn bijna vijftig jaar na zijn tragische dood nog altijd levend in vele gezinnen. Het is alsof hij van hen allen een van hun meest graag geziene familieleden is. Zij hebben mij gezegd hoe goed zij het vonden dat wij de herinnering aan dokter Jannes levendig wilden houden.

Met dank aan

Dit artikel kon worden verwezenlijkt dank zij de medewerking van
Professor Stijn Jannes. Zijn levendige herinnering aan Middelkerke en
zijn parate familiekennis hebben deze hulde aan dokter Jannes
mogelijk gemaakt.
Verder danken wij ook :
Mevrouw Melis, zuster van Mevrouw Helena Vandekerckhove
De Heer en Mevrouw Demeulenaere-Germaine Debouck
De Heer en Mevrouw Roger Tampere
Mevrouw Marcella Berteloot
De gebroeders Van Langendonck die
de film over de begrafenis van Dokter
Jannes ter beschikking stelden.

Sidebar